Rize Yaylaları: Ayder, Pokut, Sal ve Gito Rotası Nasıl Planlanır

İlk Rize yayla turumu berbat planlamıştım. Ardeşen’e sabah inip aynı gün Ayder, Pokut ve Gito’yu görüp akşam Trabzon’a dönmeyi düşünmüştüm. Haritada mesafeler kısa görünüyordu. Sonuç: o gün sadece Ayder’e çıkabildim, üstelik öğleden sonra sis bastığı için şelaleyi bile doğru düzgün göremedim. Akşam Ardeşen’e inerken yanımdaki şoför “siz İstanbul’dan gelenler hep böyle yaparsınız” dedi.

Haklıydı. Karadeniz’de haritadaki kilometre yalan söyler. Çamlıhemşin ile Pokut arası 20 kilometre görünür ama o yol bir buçuk saat sürer ve dönüşü de aynı süredir. Bir günde iki yayla, o da şanslıysanız.

Bu yazıyı o hatayı yapmayasınız diye yazdım. Aşağıda Ayder, Pokut, Sal ve Gito dörtlüsünü kapsayan rotayı gün gün, saat saat, hangi araçla ve nerede uyuyarak yapacağınızı anlatıyorum. Bu dördü aynı bölgede ama aynı kolda değil ve işin püf noktası tam olarak bu.

Önce Coğrafyayı Anlayın

Rota planlamanın tamamı şu haritayı kafanızda kurmakla başlıyor.

Çamlıhemşin her şeyin merkezi. Ardeşen’den yukarı çıktığınızda vardığınız bu küçük ilçe, dört yaylanın da kapısı. Buradan sonra yol üçe ayrılıyor.

Birinci kol Ayder’e gidiyor. Asfalt, kolay, herkesin gittiği yol. Ayder’den sonra Kavrun ve Huser’e devam ediyor.

İkinci kol Fırtına Vadisi’nden Şenyuva’ya, oradan da Pokut ve Sal’a çıkıyor. Zilkale de bu kolda. Yolun ilk kısmı asfalt, Şenyuva’dan sonrası stabilize ve dar.

Üçüncü kol Gito’ya gidiyor. Gito, Pokut ile aynı sırtta değil. Ayrı bir vadiden çıkılıyor ve bu yüzden Pokut’tan Gito’ya araçla gitmek istiyorsanız neredeyse Çamlıhemşin’e kadar inip yeniden çıkmanız gerekiyor.

Bu son madde çoğu insanın planını mahvediyor. Haritada Pokut ile Gito arası kuş uçuşu birkaç kilometre. Araçla ise iki buçuk saat. Yürüyerek sırt üzerinden gitmek mümkün ve manzara muhteşem ama o başka bir plan, aşağıda ayrıca anlatacağım.

Özet kural: Ayder bir gün, Pokut ile Sal birlikte bir buçuk gün, Gito ayrı bir gün. Toplamda üç tam gün. Daha azına sıkıştırmaya çalışırsanız yolda geçen sürenin manzaradan fazla olduğu bir tatil yaparsınız.

Nereye İnmeli, Nereden Başlamalı

Uçakla gelenler için en mantıklısı Trabzon Havalimanı. Trabzon’dan Ardeşen’e sahil yoluyla yaklaşık iki buçuk saat. Rize’ye inen doğrudan uçuş yok, Rize Artvin Havalimanı ise Ardeşen’e daha yakın olduğu için varsa onu tercih edin, Ardeşen’e yaklaşık bir saat kalıyor.

Araç kiralamayı havalimanından yapın. Ardeşen ve Çamlıhemşin’de kiralama seçeneği çok sınırlı ve pahalı. Kiralarken şunu net söyleyin: yayla yoluna çıkacağım. Bazı firmalar sözleşmede stabilize yol yasağı koyuyor ve kaza durumunda sigortayı geçersiz sayıyorlar. Bunu önceden konuşmazsanız sorun yaşarsınız.

Araç tipi konusu kritik. Sedan bir araçla Ayder’e rahat çıkarsınız. Pokut’a çıkanlar da oluyor ama yolun bazı bölümlerinde altınızı vurursunuz ve yağmurdan sonra çamurda patinaj yapma ihtimaliniz yüksek. Gito ve Sal için yüksek şasi neredeyse zorunlu.

Aracınız yoksa Çamlıhemşin’de yayla transferi yapan yerel şoförler var. Genelde Ford Transit veya pikap tipi 4×4 araçlarla çalışıyorlar. Pokut ve Gito için en akıllıca çözüm bu. Ücret araç başına ve gidiş dönüş olarak konuşuluyor, sezona göre değişiyor. Konaklayacağınız yayla evine sorarsanız zaten kendi tanıdıkları şoförü ayarlıyorlar ve bu genelde daha uygun oluyor.

Dolmuşla sadece Ayder’e rahat ulaşırsınız. Ardeşen ve Çamlıhemşin’den yaz sezonunda düzenli sefer var. Pokut, Sal ve Gito’ya toplu taşıma yok.

Klasik 4 Gecelik Rota

Bu benim en çok tavsiye ettiğim plan. Ne yorucu ne de eksik.

1. Gün: Varış ve Fırtına Vadisi

Ardeşen’e öğleden önce varmayı hedefleyin. Çamlıhemşin’e çıkın, ilçede öğle yemeği yiyin ve marketten eksiklerinizi tamamlayın. Yukarıda market yok, olan da sadece temel ihtiyaçları satıyor.

Öğleden sonra Fırtına Vadisi’ne girin. Şenyuva taş köprüsü ilk durak. Kemerli, dar, tek gözlü ve yüzyıllardır orada duruyor. Üstünden yürüyün, altından fotoğraf çekin.

Zilkale ikinci durak ve bu rotanın en çok hafife alınan noktası. Vadinin tam ortasında, kayalığın üstünde duran bu ortaçağ kalesi, sisin içinden çıktığında insanı gerçekten sarsıyor. İçine girip surlarda dolaşabiliyorsunuz. Çamlıhemşin’den yaklaşık 15 kilometre, yol asfalt.

Geceyi Çamlıhemşin veya Şenyuva’da geçirin. Fırtına Deresi’nin kıyısındaki pansiyonlarda uyumak, suyun sesiyle uyanmak anlamına geliyor. Ayder’e göre çok daha sakin.

2. Gün: Pokut’a Çıkış

Sabah erken yola çıkın. Şenyuva’dan Pokut’a giden stabilize yol yaklaşık 15 kilometre ama bir saat on dakika sürüyor. Yol dar, iki araç zorlukla geçiyor ve bazı virajlarda geri manevra yapmanız gerekebiliyor.

Yol kuralı: Dar yayla yollarında yukarı çıkan araç önceliklidir. Karşınıza aşağı inen araç çıkarsa o geri gider. Ama bariyer olmayan bir virajda inatlaşmanın anlamı yok, kim daha yakınsa o geri alsın.

Pokut’a öğlene doğru varın, yerleşin, öğleden sonrayı yaylada yürüyerek geçirin. Serenderlerin arasında dolaşın, çayır kenarındaki taşlara oturun. Öğleden sonra sis basacak, bunu bekleyin, sürpriz olmasın.

Geceyi kesinlikle Pokut’ta geçirin. Bu rotanın en önemli cümlesi bu. Pokut’a günübirlik çıkıp sisin içinde iki saat geçirip dönmek, Pokut’u görmemiş olmak demek. Asıl olay sabahında.

3. Gün: Sabah Bulut Denizi ve Sal Yürüyüşü

Saat beşte kalkın. Alarm kurun, üşeneceksiniz, yine de kalkın.

Sabah beş ile yedi arası Pokut’un o meşhur hâlini görme ihtimaliniz en yüksek. Bulutlar sizin altınızda, karşı sırtlar adalar gibi çıkıyor, güneş sıyırdıkça renk değişiyor. Ben bunu üç farklı seferde denedim, ikisinde tuttu, birinde tutmadı. Yüzde altmış civarı bir şans diyebilirim.

Kahvaltıdan sonra Sal Yaylası yürüyüşü. Pokut’tan Sal’a patika üzerinden yaklaşık iki saat. Yol büyük ölçüde sırt hattını takip ediyor, ciddi tırmanış yok, ama çayır ıslak olduğu için su geçirmez ayakkabı şart. Yürüyüşün ortasında karşınıza çıkan vadi manzarası, bence bu rotanın en iyi tek karesi.

Sal’da öğle molası verip aynı yoldan dönebilirsiniz. Ya da Sal’da bir gece kalıp ertesi sabah dönersiniz. Sal, Pokut’a göre çok daha sessiz ve konaklama seçeneği az ama var.

Alternatif: Yürümek istemiyorsanız Sal’a stabilize yoldan araçla da gidilir. Pokut’tan yaklaşık 8 kilometre.

Akşam Pokut’a dönün veya Çamlıhemşin’e inin. Ertesi gün Gito’ya çıkacaksanız Çamlıhemşin’e inmek zaman kazandırır.

4. Gün: Gito Yaylası

Gito’ya çıkış Çamlıhemşin’den yaklaşık 30 kilometre ve iki saate yakın sürüyor. Yolun son 10 kilometresi ciddi stabilize, yüksek şasi olmadan girmeyin.

Gito’nun karakteri Pokut’tan farklı. Burada uçurum kenarı dramatiği yok, onun yerine geniş, yumuşak, dalgalı çayırlar var. Kamp kurmak için Rize’deki en uygun yaylalardan biri. Yayla evleri daha dağınık yerleşmiş, bu yüzden kalabalık hissi neredeyse hiç oluşmuyor.

Gito’da bir gece kalın. Gece gökyüzü açıksa yıldızlar için ayrı bir sebep daha var, ışık kirliliği sıfıra yakın.

5. Gün: Ayder ve Dönüş

Sabah Gito’dan inin, Çamlıhemşin’den Ayder yoluna sapın. Ayder’e yaklaşık 17 kilometre asfalt yol.

Ayder konusunda dürüst olayım: son on yılda çok yıprandı. Beton yapılaşma yoğun, yaz aylarında insan kalabalığı yürümeyi zorlaştırıyor, esnaf yoğunluğu bazen rahatsız edici. Buna rağmen görülmeli, çünkü kaplıcası gerçekten iyi ve yukarı kısımlara doğru yürüdüğünüzde manzara hâlâ ayakta.

Ayder’de ne yapmalı:

• Kaplıcaya girin, en az kırk dakika ayırın
• Merkezden Huser tarafına doğru yirmi dakika yürüyün, kalabalık orada bitiyor
• Gölyanı ve Aşağı Ayder arasındaki patikayı deneyin
• Zamanınız varsa Kavrun’a çıkın, ancak bunun için 4×4 ve yarım gün daha gerekiyor

Öğleden sonra Ardeşen’e inip yolculuğunuzu bitirebilirsiniz.

Daha Kısa Süreniz Varsa

• 3 gece için: Zilkale ve Şenyuva’yı ilk gün hızlı geçin, iki gece Pokut, bir gece Ayder. Gito’yu bir sonraki sefere bırakın. Gito’yu Sal ile değiştirmeyin, çünkü Sal’a Pokut’tan yürüyerek zaten ulaşıyorsunuz.
• 2 gece için: Sadece Pokut ve Ayder. İki yaylaya odaklanın, üçüncüyü zorlamayın.
• 1 gece için: Sadece Ayder ve Zilkale. Pokut’a günübirlik çıkmayı düşünüyorsanız vazgeçin, sisin içinde iki saat geçirip dönersiniz.

Yürüyerek Yapmak İsteyenler İçin

Aracı bırakıp sırt çantasıyla bu rotayı yapmak mümkün ve bence en tatmin edici hâli bu.

• Klasik trek hattı: Şenyuva’dan başlayıp Pokut, Sal, Hazindak ve Amlakit üzerinden Elevit’e uzanan sırt yürüyüşü. Üç ile dört gün sürüyor. Her gece bir yaylada kalıyorsunuz, çadıra gerek yok.
• Pokut’tan Gito’ya yürüyüş ayrı bir rota ve yaklaşık dört saat. Patika belirgin değil, sisli havada kaybolmak çok kolay. Yerel bir rehberle yapın veya offline harita ile GPS izini önceden indirin.
• Zorluk seviyesi: Teknik tırmanış yok, ancak günde 5 ile 7 saat yürümeyi kaldırabilecek kondisyon gerekiyor. Rakım 1800 ile 2100 metre arasında değiştiği için nefesiniz düzlükte olduğundan hızlı kesilir.
• Rehber: Çamlıhemşin ve Ayder’de bölgeyi bilen dağ rehberleri var. Kaçkar bölgesine ilk kez gidiyorsanız ve sisli mevsimdeyseniz rehber almanızı öneririm. Bu bir konfor tercihi değil, güvenlik tercihi.

Konaklama: Ne Bulacaksınız

Pokut bu rotadaki en gelişmiş konaklama noktası. Restore edilmiş serenderler ve ahşap yayla evleri var, bazıları oldukça bakımlı. Sıcak su genelde var ama basınç düşük. Isınma soba ile. İnternet yok, telefon çekmiyor.

Sal çok daha basit. Birkaç aile ev pansiyonculuğu yapıyor. Rezervasyon telefonla ve genelde tek bir numara üzerinden.

Gito ortada bir yerde. Bungalov tipi konaklama var, kamp alanları geniş.

Ayder otel ve pansiyon açısından bol seçenekli. Kalite çok değişken. Yorumları okuyun ama şuna dikkat edin: Ayder yorumlarında çok sık rastlanan şikayet gürültü. Merkeze yakın konaklarsanız gece geç saatlere kadar ses gelebiliyor.

Rezervasyon zamanlaması: Temmuz ve ağustos için en az bir ay önceden. Haziran ve eylül için iki hafta yeter. Şenlik haftalarında hiçbir garanti yok.

Kahvaltı her yerde dahil ve bu rotanın en güzel sürprizlerinden biri. Muhlama, minci peyniri, kendi tereyağları, ev reçelleri, mısır ekmeği. Kahvaltıya en az bir saat ayırın, acele etmeyin.

Ne Zaman Gitmeli

• En iyi dönem haziranın son on günü. Kar suları akıyor, çayır çiçekli, obalar açılmış ve kalabalık henüz başlamamış.
• Temmuz yoğun ama canlı. Şenlikler bu ayda.
• Ağustos ilk yarısı en kalabalık dönem. Ayder’de yürüyecek yer bulamazsınız.
• Eylül ilk yarısı sakin ve güzel. Ancak yayla evlerinin bir kısmı kapanmaya başlıyor, gitmeden teyit alın.
• Mayıs ve ekim riskli. Yollar kapanabiliyor, birçok yayla evi kapalı.

Sis takvimi: Sabah 07.00 ile 10.00 arası genelde açık. 14.00’ten sonra sis bastırır. Fotoğraf çekecekseniz programınızı buna göre kurun, öğleden sonra manzara beklemeyin.

Çanta Listesi

Yıllar içinde eksiğini en çok hissettiğim şeyleri sıraladım.

• Polar ve rüzgârlık. Yaz ortasında gece sıcaklığı 8 dereceye kadar iner.
• Su geçirmez trekking ayakkabısı. Çayır sabahları her zaman ıslak.
• Yağmurluk. Şemsiye rüzgârda işe yaramaz.
• Powerbank. Yayla evlerinde elektrik var ama kesintiler oluyor.
• Nakit. POS cihazı yok, ATM hiç yok. Çamlıhemşin’de çekin.
• Sinek kovucu. Temmuz ve ağustos akşamlarında at sineği ciddi bir problem.
• Kafa lambası. Yaylalarda sokak aydınlatması yok, gece tuvalete giderken lazım oluyor.
• Offline harita. Telefon çekmediği için Google Haritalar çevrimdışı bölge indirin veya GPS uygulaması kurun.

Sık Yapılan Hatalar

• Hepsini bir güne sıkıştırmak. En yaygın hata bu ve rotanın tamamını mahvediyor.
• Pokut’a günübirlik çıkmak. Sabahı görmeden Pokut’u görmüş sayılmazsınız.
• Gito’yu Pokut’un yanı sanmak. Farklı vadi, farklı yol, ayrı gün.
• Depoyu doldurmadan çıkmak. Çamlıhemşin’den sonra akaryakıt yok.
• Sedan araçla Gito’ya girmeye çalışmak. Yolda takılan araçlar her yaz görülüyor ve çekici çağırmak hem pahalı hem uzun sürüyor.
• Öğleden sonra fotoğraf planlamak. Sis vakti.
• Hava durumuna sahil verilerine bakarak karar vermek. Ardeşen güneşliyken Pokut sisli olabilir, rakım farkı 1900 metre.

Sık Sorulan Sorular

• Ayder, Pokut, Sal ve Gito kaç günde gezilir? Rahat bir tempoyla 4 gece 5 gün. Sıkıştırılmış hâli 3 gece. Daha azında dördünü birden görmeye çalışmayın.
• Pokut’a normal arabayla çıkılır mı? Kuru havada dikkatli sürerek çıkanlar var ama tavsiye etmiyorum. Yağmurdan sonra kesinlikle hayır. Çamlıhemşin’den 4×4 transfer en güvenli seçenek.
• Pokut ile Sal arası yürüyüş ne kadar sürer? Normal tempoda yaklaşık iki saat. Fotoğraf molalarıyla iki buçuk üç saat.
• Bulut denizini görme ihtimalim nedir? Sabah erken saatlerde tahminen yüzde altmış. İki gece kalırsanız şansınız ciddi şekilde artar.
• Çocukla bu rota yapılır mı? Ayder ve Zilkale evet. Pokut da mümkün ama yol çocuklar için uzun ve rahatsız edici. Gito’yu küçük çocukla zorlamayın.
• Yaylalarda telefon çeker mi? Pokut ve Gito’da belli noktalarda kısmen. Sal’da neredeyse hiç. Kimseye ulaşamayacağınızı varsayarak plan yapın ve konumunuzu birine bildirin.
• Kamp yapabilir miyim? Gito ve Sal çevresinde uygun alanlar var. Ancak çayırların sahibi var, yörede birine sorup izin isteyin. Neredeyse herkes olumlu karşılıyor.

Bu Rota Sizi Bekliyor

Rize yaylalarını planlamanın sırrı aslında tek bir kelimede: yavaşlamak. Bu bölge acele edenleri cezalandırıyor. Yolu hızlı almaya çalışırsanız yolda kalıyorsunuz, programı sıkıştırırsanız sis yiyorsunuz, günübirlik çıkarsanız asıl anı kaçırıyorsunuz.

Ben en iyi Karadeniz anımı Pokut’ta, sabah beş buçukta, elimde bir bardak çayla tahta basamakta otururken yaşadım. Karşı sırt bulutun içinden yavaş yavaş çıkarken kimse konuşmuyordu. Yanımdaki yayla evinin sahibi teyze de çıkıp oturdu ve bir süre birlikte sessizce baktık. Sonra “her sabah böyle mi” diye sordum. “Yok” dedi, “bugün iyi denk geldin.”

O cümle bu rotanın özeti. İyi denk gelmek için yeterince zaman ayırın.