Wat zijn EES en ETIAS?
Europa Paspoortstempels op luchthavens behoren tot het verleden. Camera's en vingerafdrukscanners vervangen de inkt die grenswachters op de pagina drukten. Tegelijkertijd duiken er online talloze nieuwsartikelen en websites op die betaling eisen voor "nieuwe online vergunningen voor toegang tot Europa". Twee verschillende systemen worden vaak door elkaar gehaald: het EES-systeem, dat de in- en uitreis van een passagier aan de grens registreert, en de ETIAS-vergunning, die bepaalde visumvrije passagiers vóór vertrek moeten aanvragen.
Huidige status: Vanaf 14 oktober 2026 is het EES-systeem van kracht in alle Schengenlanden en is het gratis. ETIAS is echter nog niet operationeel en accepteert geen aanvragen; zodra het systeem opent, bedragen de kosten € 20. Turkse burgers, ongeacht hun paspoorttype, hoeven geen ETIAS-aanvraag in te dienen: houders van een bordeauxrood paspoort hebben nog steeds een visum nodig, terwijl houders van een groen, grijs of diplomatiek paspoort hiervan zijn vrijgesteld.
Het verschil tussen de twee systemen
| Onderwerp | EES | ETIAS |
|---|---|---|
| Volledige naam | In-/uitgangssysteem | Europees reisinformatie- en autorisatiesysteem |
| Waar wordt het voor gebruikt? | Het registreert digitaal alle grensovergangen. | Ze voeren een vooronderzoek uit naar visumvrije reizigers voordat ze op reis gaan. |
| Wanneer wordt het gedaan? | Bij de grenscontrole | Voordat je op reis gaat, online |
| Wie zijn erbij betrokken? | Alle kortetermijnreizigers uit niet-EU-landen (met en zonder visum) | Alleen burgers van landen die zonder visum toegang hebben. |
| honorarium | gratis | €20 (ongeveer 1.105 TL); personen onder de 18 en boven de 70 zijn vrijgesteld. |
| Aantal landen | 29 Schengenlanden | 30 landen (Schengen+) Kıbrıs (Republiek) |
| Situatie zoals die er op 14 oktober 2026 uitziet. | Het is sinds 10 april 2026 volledig operationeel. | Aanvragen worden momenteel niet in behandeling genomen; de deadline is het laatste kwartaal van 2026. |
In- en uitreissysteem: Registratiesysteem ter vervanging van de paspoortstempel
Het systeem, dat op 12 oktober 2025 gefaseerd werd ingevoerd, is sinds 10 april 2026 volledig operationeel bij alle externe grensovergangen van de 29 Schengenlanden. Voor kort verblijf worden de namen, reisdocumentgegevens, in- en uitreisdata en -locaties, en biometrische gegevens van reizigers van buiten de EU geregistreerd; ook gevallen waarin de toegang wordt geweigerd, worden in het systeem ingevoerd. Paspoorten worden niet afgestempeld.
Het systeem biedt geen nieuw visum of verlenging van het verblijf. Het belangrijkste effect is dat de 90/180-dagenregel nu automatisch en definitief wordt berekend: overschrijdingen van de verblijfsduur worden direct aan de grens geconstateerd. Registratie is gratis en vereist geen afspraak vooraf.
Wat gebeurt er aan de grens?
Bij de eerste binnenkomst worden paspoorten gescand, een gezichtsfoto gemaakt en vingerafdrukken afgenomen van visumvrije reizigers. Vingerafdrukken van houders van een kortlopend Schengenvisum worden niet opnieuw opgeslagen in het EES, omdat deze al in het Visa Information System (VIS) staan, maar er kan wel een identiteitscontrole worden uitgevoerd. (Dit geldt voor personen jonger dan 12 jaar.) kinderen Vingerafdrukken zijn niet verplicht; er worden wel gezichtsfoto's en reisgegevens verzameld.
De digitale registratie is 3 jaar geldig; na deze periode is voor volgende grensovergangen alleen nog verificatie vereist. De grenscontrole kan bij de eerste registratie langer duren dan gebruikelijk en de wachttijden kunnen tijdens piekuren oplopen.
Is voorinschrijving mogelijk?
Volgens de Europese Commissie is het in sommige landen mogelijk om je tot 72 uur voor binnenkomst te registreren via de mobiele app "Reizen naar Europa"; dit versnelt de procedure aan de grens. Voorregistratie is optioneel, wordt niet in elk land aangeboden en vervangt de grenscontrole niet.
Wie is vrijgesteld van registratie?
- VAN, İzlanda, Liechtenstein, Norveç ve Suisse burgers
- Andorra, Monako ve San Marino burgers en houders van Vaticaanse paspoorten
- Personen die reizen met een langetermijnvisum of verblijfsvergunning uit een land dat het systeem hanteert.
- Familieleden van EU-, EER- of Zwitserse burgers met een verblijfsvergunning (ook als ze niet met de burger meereizen)
Passagiers die zijn vrijgesteld, tonen ook hun paspoort en langetermijnvisum of verblijfsvergunning aan de grens, maar er worden geen vingerafdrukken of gezichtsscans uitgevoerd. Republiek Cyprus en IerlandVerblijfsvergunningen afgegeven door [de bevoegde autoriteit] bieden geen vrijstelling van het EES (Elektronisch Handtekeningsysteem); houders van deze documenten zijn geregistreerd.
Praktische implicatie voor Turkse burgers: Iedereen die Europa voor korte tijd bezoekt zonder verblijfsvergunning, ongeacht of hij of zij een visum heeft met een bordeauxrood paspoort of een visumvrij paspoort met een groen paspoort, wordt geregistreerd in de database van het EES (Europees Sociaal Zekerheidsstelsel). Uitspraken zoals "Ik heb al vaker gereisd" of "Ik heb familie in Europa" zijn geen vervanging voor een verblijfsvergunning.
Pre-autorisatie voor visumvrije reizigers: ETIAS
Deze toestemming geldt voor landen waarvan de burgers het Schengengebied zonder visum kunnen binnenkomen (bijvoorbeeld de VS, Verenigd Koninkrijk, JaponyaDit is een vergunning die burgers van [landnaam] online kunnen aanvragen voordat ze op reis gaan. Het is geen visum; het vervangt niet de visumplicht voor reizigers die aan een visumplicht onderworpen zijn.
Per 14 oktober 2026 waren ETIAS-aanvragen nog niet open. De Europese Commissie heeft aangekondigd dat het systeem in het laatste kwartaal van 2026 van start gaat. De exacte datum wordt later bekendgemaakt. Websites die nu al betalingen vragen onder de naam "ETIAS-aanvraag" zijn niet officieel. Wanneer het systeem operationeel is, worden aanvragen alleen nog geaccepteerd via de officiële ETIAS-website en -applicatie.
Kosten en geldigheidsduur
| procédé | honorarium | Niet |
|---|---|---|
| EES-registratie | €0 | Het gebeurt aan de grens. |
| ETIAS-standaardreferentie | €20 (ongeveer 1.105 TL) | Wanneer het systeem is geactiveerd en voor de gedekte passagiers |
| ETIAS is voor personen jonger dan 18 en ouder dan 70 jaar. | gratis | Aanvragen is nog steeds vereist. |
De €7 die online wordt vermeld, is het oude bedrag; de Commissie heeft de kosten in juli 2025 verhoogd naar €20 vanwege operationele kosten en inflatie. De vergunning is 3 jaar geldig of tot het paspoort verloopt (afhankelijk van wat zich het eerst voordoet) en is gekoppeld aan het paspoort; een nieuwe vergunning is vereist bij verlenging van het paspoort. De Commissie stelt dat de meeste aanvragen binnen enkele minuten worden goedgekeurd. De vergunning garandeert niet automatisch toegang tot de grens.
Zullen Turkse burgers ETIAS kunnen aanschaffen?
Nee. EU Turkije De delegatie verklaart expliciet: "Turkije zal geen deel uitmaken van ETIAS." De situatie verschilt echter afhankelijk van het type paspoort:
| Paspoort of status | ETIAS | Voorwaarden |
|---|---|---|
| Bourgondisch (gewoon) paspoort | Het is niet verplicht; ETIAS vervangt geen visum. | Schengenvisum; EES-registratie aan de grens. |
| Groen (speciaal) paspoort | Niet vereist (EU-delegatie in Turkije, Ministerie van Buitenlandse Zaken) | Visumvrije toegang; EES-registratie aan de grens. |
| Grijze (dienst)paspoort | Niet vereist (Ministerie van Buitenlandse Zaken, 2019) | Visumvrije toegang; EES-registratie aan de grens. |
| Diplomatiek paspoort | Niet vereist (EU-delegatie in Turkije) | Visumvrije toegang |
| Turkse burger met een verblijfsvergunning in Europa | Dat is niet nodig. | Een vrijstelling van de EES-regeling is mogelijk op basis van de verblijfsvergunning. |
| Reizen met een paspoort uit een tweede land dat onder ETIAS valt. | Het wordt beoordeeld aan de hand van dat paspoort. | ETIAS kan vereist zijn bij het opstarten van het systeem. |
Het verblijf in Turkije is niet de enige bepalende factor; het gebruikte paspoort is dat wel. Iemand die in Turkije woont en met een Brits paspoort reist, moet deze autorisatie aanvragen zodra ETIAS geopend is.
De visumaanvraagkosten en bemiddelingskosten voor aanvragen met een bordeauxrood paspoort staan los van EES; gratis EES-registratie betekent niet dat het visum gratis is. Voor informatie over visumkosten, documenten en de speciale regeling voor visa voor meerdere binnenkomsten voor Turkse burgers, zie... Schengen-visumgidsWat kun je bekijken?
In welke landen is het geldig?
Het in- en uitreissysteem wordt toegepast aan de buitengrenzen van de 29 Schengenlanden: Almanya, Frankrijk, Italya, Yunanistan, İspanya en andere landen, waaronder niet-EU-leden Zwitserland, Noorwegen, IJsland en Liechtenstein. Ierland en de Republiek Cyprus maken geen deel uit van het EES-systeem. ETIAS zal de Republiek Cyprus, naast de Schengenlanden, opnemen in het totaal van 30 landen. De inreisregelingen voor de Republiek Cyprus en de Turkse Republiek Noord-Cyprus zijn volledig gescheiden.
Het Verenigd Koninkrijk heeft al een vergelijkbaar systeem; voor Turkse burgers geldt hetzelfde. Wat is een K-ETA-certificaat? Het wordt in het artikel uitgelegd.
Waar kan ik me aanmelden voor een aansluitende vlucht?
De procedure wordt uitgevoerd bij de eerste buitenlandse binnenkomst in het Schengengebied. Istanbulvan Frankfurt Voor iemand die met een tussenstop naar Rome vliegt, is Frankfurt de eerste grenspost; daar vinden de grenscontrole en de EES-registratie plaats. Dat Rome de eindbestemming is, betekent niet dat de controle daar vertraagd zal zijn. Daarom is het verstandig om tickets met een korte tussenstop op de eerste reis te vermijden.
Het wisselen van steden binnen het Schengengebied telt niet als een nieuwe internationale binnenkomst. Op de route Istanbul-Rome-Parijs-Istanbul is de eerste internationale binnenkomst in Rome en de laatste internationale uitreis in Parijs. Voor vluchten die doorreizen naar een derde land zonder de internationale transitzone te verlaten, kunnen echter andere regels gelden; het opnieuw inchecken van bagage, het wisselen van terminal of een overnachting kunnen een hernieuwde toegang tot het land vereisen.
Checklist voor vertrek
- Geldigheid van paspoort, visum of verblijfsvergunning.
- Schengen-dagen in de afgelopen 180 dagen en het aantal toegestane dagen op de visumsticker (het nieuwe systeem reset eerdere verblijven niet).
- Accommodatie, retourticket en documenten waaruit het reisdoel blijkt, dienen in de handbagage te zitten.
- Voldoende tijd voor de overdracht tijdens de biometrische verwerking bij de eerste binnenkomst.
- Het vrijstellingsdocument (zoals een verblijfsvergunning) heb je bij je, niet in je koffer.
- Pas op voor websites die om betalingen vragen onder namen als "ETIAS" of "EES".
Veel gestelde vragen
Moet ik betalen voor registratie aan de grens?
Nee. Registratie is gratis en vindt plaats aan de grens; vooraf aanvragen of een afspraak maken is niet nodig.
Is het systeem voor voorafgaande goedkeuring in 2026 van start gegaan?
Nee, niet vanaf 14 oktober 2026. De Commissie streeft naar het laatste kwartaal van 2026; de exacte datum wordt later bekendgemaakt.
Is het bedrag €7 of €20?
€20. Het oude plan heette €7; dit bedrag is in juli 2025 aangepast. Personen onder de 18 en boven de 70 hoeven niets te betalen.
Heb ik ETIAS nodig met een groen paspoort?
Nee. De EU-delegatie in Turkije heeft aangekondigd dat houders van groene en diplomatieke paspoorten, die visumvrij reizen, geen ETIAS hoeven aan te vragen; het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft dezelfde overeenkomst voor grijze paspoorten bekendgemaakt. Registratie voor het EES-systeem blijft echter wel vereist.
Als ik een Schengenvisum heb, word ik dan geregistreerd in het EES (Elektronisch Systeem voor Elektronische Communicatie)?
Ja. Visumhouders die voor een kort bezoek komen en geen verblijfsvergunning hebben, worden ook geregistreerd; aangezien hun vingerafdrukken al in het VIS-systeem staan, wordt er bij de eerste binnenkomst meestal alleen een gezichtsfoto gemaakt.
Verlengt biometrische registratie het verblijf?
Nee. Het toegestane verblijf en de 90/180-dagenregel blijven van kracht; het systeem automatiseert en finaliseert de berekening alleen.