EES ve ETIAS Nedir?
Avrupa havalimanlarında pasaport damgası tarihe karışıyor. Sınır görevlisinin sayfaya bastığı mürekkebin yerini artık kameralar ve parmak izi okuyucuları alıyor. Aynı dönemde internette “Avrupa’ya giriş için yeni online izin” başlıklı haberler ve ödeme isteyen siteler de çoğaldı. İki farklı sistem sık sık birbirine karıştırılıyor: biri sınırda yolcunun giriş ve çıkışını kaydeden EES, diğeri belirli vizesiz yolcular için seyahat öncesi alınacak ETIAS izni.
Güncel durum: 14 Ekim 2026 itibarıyla EES bütün Schengen sınırlarında uygulanıyor ve ücretsiz. ETIAS ise henüz çalışmıyor, başvuru kabul etmiyor; açıldığında ücreti 20 € olacak. Türk vatandaşları ise hangi pasaportu taşırlarsa taşısınlar ETIAS’a başvurmayacak: bordo pasaport sahipleri vize almaya devam edecek, yeşil, gri ve diplomatik pasaport sahipleri ise muaf.
İki Sistem Arasındaki Fark
| Konu | EES | ETIAS |
|---|---|---|
| Açık adı | Entry/Exit System (Giriş-Çıkış Sistemi) | European Travel Information and Authorisation System (Avrupa Seyahat Bilgi ve Yetkilendirme Sistemi) |
| Ne işe yarıyor? | Dış sınır geçişlerini dijital kaydediyor | Vizesiz yolcuları seyahatten önce ön değerlendirmeden geçiriyor |
| Ne zaman yapılıyor? | Sınır kontrolünde | Seyahatten önce, internetten |
| Kimleri kapsıyor? | Kısa süreli gelen bütün AB dışı yolcular (vizeli ve vizesiz) | Yalnızca vizesiz gelebilen ülkelerin vatandaşları |
| Ücret | Ücretsiz | 20 € (yaklaşık 1.105 TL); 18 yaş altı ve 70 yaş üstü muaf |
| Ülke sayısı | 29 Schengen ülkesi | 30 ülke (Schengen + Kıbrıs Cumhuriyeti) |
| 14 Ekim 2026 durumu | 10 Nisan 2026’dan beri tam işliyor | Başvuru kabul etmiyor; 2026’nın son çeyreği hedefleniyor |
Giriş-Çıkış Sistemi: Pasaport Damgasının Yerini Alan Kayıt
Kademeli uygulaması 12 Ekim 2025’te başlayan sistem, 10 Nisan 2026’dan beri 29 Schengen ülkesinin bütün dış sınır kapılarında tam olarak işliyor. Kısa süreli kalış için gelen AB dışı yolcuların adı, seyahat belgesi bilgileri, giriş ve çıkış tarihi ile yeri ve biyometrik verileri kaydediliyor; girişin reddedildiği durumlar da sisteme işleniyor. Pasaporta damga basılmıyor.
Sistem yeni bir vize ya da ek kalış hakkı sağlamıyor. Asıl etkisi, 90/180 gün kuralının artık otomatik ve kesin hesaplanması: süre aşımı sınırda anında görülüyor. Kayıt ücretsiz ve önceden randevu gerektirmiyor.
Sınırda ne yapılıyor?
İlk girişte pasaport taranıyor, yüz fotoğrafı çekiliyor ve vizesiz yolculardan parmak izi alınıyor. Kısa süreli Schengen vizesi sahiplerinin parmak izleri zaten Vize Bilgi Sistemi’nde (VIS) bulunduğu için EES’de yeniden saklanmıyor, ama kimlik doğrulaması için kontrol yapılabiliyor. 12 yaşından küçük çocuklar parmak izinden muaf; yüz fotoğrafı ve seyahat kaydı yine alınıyor.
Dijital kayıt 3 yıl geçerli; bu sürede sonraki geçişlerde yalnızca doğrulama yapılıyor. İlk kayıt sırasında sınır kontrolü normalden uzun sürebiliyor, yoğun saatlerde bekleme artabiliyor.
Önceden kayıt mümkün mü?
Avrupa Komisyonu’na göre bazı ülkelerde “Travel to Europe” mobil uygulamasıyla girişten 72 saat öncesine kadar ön kayıt yapılabiliyor; bu, sınırdaki işlemi hızlandırıyor. Ön kayıt isteğe bağlı, her ülkede sunulmuyor ve sınır kontrolünün yerini tutmuyor.
Kimler Kayıttan Muaf?
- AB, İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre vatandaşları
- Andorra, Monako ve San Marino vatandaşları ile Vatikan pasaportu sahipleri
- Sistemi uygulayan bir ülkenin uzun süreli vizesi ya da oturum izniyle seyahat edenler
- Oturum kartı olan, AB, AEA ya da İsviçre vatandaşlarının aile üyeleri (vatandaşla birlikte seyahat etmeseler bile)
Muaf yolcular da pasaportlarını ve uzun süreli vize ya da oturum izinlerini sınırda gösteriyor, ama parmak izi ve yüz taraması yapılmıyor. Kıbrıs Cumhuriyeti ve İrlanda’nın verdiği oturum izinleri ise EES muafiyeti sağlamıyor; bu belgelerin sahipleri kayda alınıyor.
Türk vatandaşları açısından pratik sonuç: Avrupa’da oturum izni olmayan, kısa ziyaret için giden herkes, bordo pasaportla vizeli de olsa, yeşil pasaportla vizesiz de olsa EES kaydına giriyor. “Daha önce sık seyahat ettim” ya da “Avrupa’da yakınım var” açıklaması oturum kartının yerini tutmuyor.
Vizesiz Yolcular İçin Ön İzin: ETIAS
Bu izin, Schengen’e vizesiz girebilen ülkelerin (örneğin ABD, Birleşik Krallık, Japonya) vatandaşlarının seyahatten önce internetten alacağı bir izin. Bir vize değil; vizeye tabi bir yolcunun konsolosluk başvurusunu ortadan kaldırmıyor.
14 Ekim 2026 itibarıyla ETIAS başvuruları açılmadı. Avrupa Komisyonu sistemin 2026’nın son çeyreğinde başlayacağını ve kesin tarihin ayrıca duyurulacağını açıkladı. Şimdiden “ETIAS başvurusu” adı altında ödeme isteyen siteler resmî değil. Sistem açıldığında başvuru yalnızca resmî ETIAS sitesi ve uygulaması üzerinden yapılacak.
Ücret ve geçerlilik
| İşlem | Ücret | Not |
|---|---|---|
| EES kaydı | 0 € | Sınırda yapılıyor |
| ETIAS standart başvuru | 20 € (yaklaşık 1.105 TL) | Sistem açıldığında ve kapsamdaki yolcular için |
| ETIAS, 18 yaş altı ve 70 yaş üstü | Ücretsiz | Başvuru yine gerekli |
İnternette görülen 7 € eski tutar; Komisyon Temmuz 2025’te ücreti işletme maliyetleri ve enflasyon gerekçesiyle 20 €’ya yükseltti. İzin 3 yıl ya da pasaportun süresi bitene kadar (hangisi önce gelirse) geçerli olacak ve pasaporta bağlı; pasaport yenilenirse yeni izin gerekecek. Komisyon, başvuruların çoğunun dakikalar içinde onaylanacağını belirtiyor. İzin sınırda otomatik kabul anlamına gelmiyor.
Türk Vatandaşları ETIAS Alacak mı?
Hayır. AB Türkiye Delegasyonu açıkça “Türkiye ETIAS’ın parçası olmayacak” diyor. Pasaport türüne göre durum şöyle:
| Pasaport ya da statü | ETIAS | Gerekenler |
|---|---|---|
| Bordo (umuma mahsus) pasaport | Gerekmiyor; ETIAS vizenin yerine de geçmiyor | Schengen vizesi; sınırda EES kaydı |
| Yeşil (hususi) pasaport | Gerekmiyor (AB Türkiye Delegasyonu, Dışişleri Bakanlığı) | Vizesiz giriş; sınırda EES kaydı |
| Gri (hizmet) pasaport | Gerekmiyor (Dışişleri Bakanlığı, 2019) | Vizesiz giriş; sınırda EES kaydı |
| Diplomatik pasaport | Gerekmiyor (AB Türkiye Delegasyonu) | Vizesiz giriş |
| Avrupa’da oturum izni olan Türk vatandaşı | Gerekmiyor | Oturum belgesine göre EES muafiyeti olabilir |
| ETIAS kapsamındaki ikinci bir ülkenin pasaportuyla seyahat | O pasaporta göre değerlendiriliyor | Sistem açıldığında ETIAS gerekebilir |
Türkiye’de yaşamak tek başına belirleyici değil; kullanılan pasaport belirleyici. Türkiye’de yaşayan ve İngiliz pasaportuyla seyahat eden biri, ETIAS açıldığında bu izni almak zorunda kalacak.
Bordo pasaportla yapılan vize başvurusunun harcı ve aracı kurum ücreti EES’den bağımsız; ücretsiz EES kaydı vizeyi ücretsiz yapmıyor. Vize ücretleri, belgeler ve Türk vatandaşlarına özel çok girişli vize kuralı için Schengen vizesi rehberine bakabilirsiniz.
Hangi Ülkelerde Geçerli?
Giriş-Çıkış Sistemi, 29 Schengen ülkesinin dış sınırlarında uygulanıyor: Almanya, Fransa, İtalya, Yunanistan, İspanya ve diğerleri; AB üyesi olmayan İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn dahil. İrlanda ve Kıbrıs Cumhuriyeti EES’de değil. ETIAS ise Schengen ülkelerine ek olarak Kıbrıs Cumhuriyeti’ni de kapsayacak; toplam 30 ülke. Kıbrıs Cumhuriyeti ile KKTC’nin giriş rejimleri tamamen ayrı.
Benzer bir sistemi Birleşik Krallık zaten uyguluyor; Türk vatandaşları için durum K-ETA belgesi nedir yazısında anlatılıyor.
Aktarmalı Uçuşta Kayıt Nerede Yapılır?
İşlem Schengen’e ilk dış girişte yapılıyor. İstanbul’dan Frankfurt aktarmalı Roma’ya uçan biri için ilk giriş Frankfurt; sınır kontrolü ve EES kaydı orada. Roma’nın son durak olması kontrolün oraya erteleneceği anlamına gelmiyor. Bu yüzden ilk seyahatte kısa aktarma süreli biletlerden kaçınmak mantıklı.
Schengen içinde şehir değiştirmek yeni bir dış giriş sayılmıyor. İstanbul-Roma-Paris-İstanbul rotasında ilk dış giriş Roma’da, son dış çıkış Paris’te gerçekleşiyor. Uluslararası transit alandan çıkmadan üçüncü bir ülkeye devam edilen uçuşlarda ise farklı kurallar olabiliyor; bagajı yeniden teslim etmek, terminal değiştirmek ya da geceleme yapmak ülkeye giriş gerektirebiliyor.
Yolculuktan Önce Kontrol Listesi
- Pasaportun, vizenin ya da oturum belgesinin geçerliliği
- Son 180 gündeki Schengen günleri ve vize etiketindeki izin verilen gün sayısı (yeni sistem eski kalışları sıfırlamıyor)
- Konaklama, dönüş bileti ve seyahat amacını gösteren belgeler el bagajında
- İlk girişte biyometrik işlem için aktarmada yeterli süre
- Muafiyet belgesi (oturum kartı gibi) valizde değil, yanında
- “ETIAS” ya da “EES” adıyla ödeme isteyen sitelere karşı dikkat
Sık Sorulan Sorular
Sınırdaki kayıt için ödeme yapılıyor mu?
Hayır. Kayıt ücretsiz ve sınırda yapılıyor; önceden başvuru ya da randevu gerekmiyor.
Ön izin sistemi 2026’da başladı mı?
14 Ekim 2026 itibarıyla hayır. Komisyon 2026’nın son çeyreğini hedefliyor; kesin tarih ayrıca açıklanacak.
Ücret 7 € mu, 20 € mu?
20 €. 7 € eski planlamadaki tutar; Temmuz 2025’te güncellendi. 18 yaş altı ve 70 yaş üstü ücret ödemeyecek.
Yeşil pasaportla ETIAS gerekiyor mu?
Hayır. AB Türkiye Delegasyonu, vizesiz seyahat eden yeşil ve diplomatik pasaport sahiplerinin ETIAS’a başvurmayacağını açıkladı; Dışişleri Bakanlığı gri pasaportlar için de aynı uzlaşmayı duyurdu. Ancak EES kaydı yine yapılıyor.
Schengen vizem varsa EES’ye kaydedilir miyim?
Evet. Kısa ziyaret için gelen, oturum izni olmayan vize sahipleri de kayda alınıyor; parmak izleri zaten VIS’te bulunduğu için ilk girişte genellikle yalnızca yüz fotoğrafı çekiliyor.
Biyometrik kayıt kalış süresini uzatır mı?
Hayır. İzin verilen kalış süresi ve 90/180 gün kuralı aynen geçerli; sistem yalnızca hesabı otomatik ve kesin hâle getiriyor.