Ho Chi Minh City Gezi Rehberi 2026: Nerede Kalınır, Ne Yenir, Nereler Gezilir?

25.07.2026
Güncelleme: 25.07.2026 20:53
8
A+
A-
Ho Chi Minh City Gezi Rehberi 2026: Nerede Kalınır, Ne Yenir, Nereler Gezilir?

İstanbul’dan sık sık uçağa atlayan biri olarak Ho Chi Minh City’yi ilk kez planlayanlara hep aynı şeyi söylerim: bu şehirde iyi gezi, iyi bölge seçimiyle başlar. Çünkü trafik yoğun, hava nemli, sokaklar hareketli ve enerjisi yüksek. İlk kez gidecek biri için 3 gün ideal; 2 gün ana merkez, 1 gün de Cu Chi Tünelleri veya Mekong Deltası için mantıklı. Ben rotayı District 1 merkezli kurar, müze ve kolonyal yapıların olduğu gündüz planını Nguyen Hue ve Saigon Nehri çevresindeki akşam yürüyüşüyle kapatırım. Vietnam e-vizesi tüm ülke ve bölgelerin vatandaşlarına açık, 90 güne kadar tek ya da çok girişli alınabiliyor; bu yüzden İstanbul çıkışlı Vietnam planında vizeyi uçak biletinden önce netleştirmek rahat ettiriyor.

Ho Chi Minh City Hakkında Kısa ve Pratik Bilgiler

Konu Pratik cevap
Kaç gün yeterli? 2 gün şehir merkezi, 3 gün Cu Chi veya Mekong eklemeli rota için ideal
İlk kez nerede kalmalı? District 1, özellikle Ben Thanh, Dong Khoi, Nguyen Hue çevresi
En iyi dönem Aralık – nisan arası daha kuru ve yürüyüşe uygun
Para birimi Vietnam Dongu, VND
Yaklaşık kur 100.000 VND yaklaşık 180 TL civarı; günlük hesapta yuvarlamak kolay oluyor.
Kart mı nakit mi? Otel, modern kafe ve restoranlarda kart rahat; sokak yemeği, pazar ve küçük dükkanda nakit iyi olur
Şehir içi ulaşım Yürüyüş, Grab, metro, otobüs
Günlük bütçe Ekonomik 700.000 – 1.100.000 VND, orta seviye 1.300.000 – 2.200.000 VND
Güvenlik Genel olarak turistik bölgelerde rahat; çanta, telefon ve taksi uygulaması konusunda dikkat iyi olur
Dil Vietnamca; turistik alanlarda temel İngilizceyle ilerlenir
İnternet eSIM veya yerel SIM çok işe yarar
Priz Türkiye’den giden çoğu cihaz için adaptör gerekebilir; çoklu adaptör taşımak rahat ettirir

Ho Chi Minh City Ne Zaman Gidilir?

Ben Ho Chi Minh City’yi yürüyerek anlamayı sevenler için aralık – nisan arasını daha konforlu bulurum. Şehir tropikal, nemli ve güneş altında birkaç kilometrelik yürüyüş bile İstanbul yazını aratmayacak kadar yorabiliyor. Vietnam’ın resmi turizm portalı, sıcak dönemden sonra mayıs – kasım arasında yağışlı sezonun geldiğini, şehrin en pratik döneminin kuru sezon olduğunu vurguluyor.

Mayıs – kasım arasında gitmek kötü fikir değil; sadece planı esnek tutmak gerekiyor. Yağmur çoğu zaman tüm günü kapatmıyor ama öğleden sonra sert bir tropik sağanakla rota bozulabiliyor. Bu dönemde sabahları açık hava, öğleden sonrayı müze, kafe, alışveriş merkezi veya masaj molası şeklinde kurmak daha akıllıca.

Ho Chi Minh City Nasıl Gidilir?

İstanbul’dan Ho Chi Minh City’ye genelde aktarmalı uçuşlarla gidiliyor. Varış noktası Tan Son Nhat Uluslararası Havalimanı. Havalimanından District 1’e giderken ilk bakacağım seçenek Grab olur; özellikle iki kişiyseniz taksi uygulaması, bavulla pazarlık stresini azaltıyor.

Bütçe kısmında ise şehir içi otobüsler 2026’da daha cazip hale geldi. Ho Chi Minh City’de 1 Temmuz’dan yıl sonuna kadar 134 şehir içi otobüs hattında ücretsiz biniş uygulanıyor; bu uygulama 152 numaralı havalimanı bağlantılı hattı da kapsıyor. Fakat şehir yönetiminin İngilizce duyurusunda ücretsiz uygulamanın şehir içi destekli hatlarla sınırlı olduğu, şehirler arası, açık üst tur otobüsü ve bazı havalimanı turizm servislerini kapsamadığı belirtiliyor.

Ho Chi Minh City Şehir İçi Ulaşım

Şehrin merkezinde yürümek keyifli ama “her yeri yürürüm” diyerek yola çıkmak biraz iyimser olur. Ben rotayı parça parça kurmayı severim: sabah War Remnants Museum ve Independence Palace, öğleden sonra Notre Dame çevresi, akşam Nguyen Hue. Aradaki uzun bağlantılarda Grab mantıklı.

Metro Line 1, Ben Thanh – Suoi Tien hattıyla çalışıyor. Tek biniş ücreti ödeme şekline ve mesafeye göre 6.000 – 20.000 VND aralığında; 1 günlük sınırsız bilet 40.000 VND, 3 günlük sınırsız bilet 90.000 VND, aylık bilet 300.000 VND. 40.000 VND yaklaşık 72 TL, 90.000 VND yaklaşık 161 TL ettiği için özellikle merkezin dışına çıkacaksanız günlük bilet mantıklı hale geliyor.

Otobüs normalde kısa mesafelerde çok ucuzdu; destekli hatlarda eski biletler çoğunlukla 5.000 – 7.000 VND civarındaydı. 2026 ücretsiz uygulaması varken şehir içinde denemeye değer ama turistik kısa gezide en zaman kazandıran seçenek hâlâ Grab ve yürüyüş kombinasyonu.

Ho Chi Minh City Kaç Günde Gezilir?

  • 1 gününüz varsa şehir merkezine odaklanın. War Remnants Museum, Independence Palace, Central Post Office, Notre Dame çevresi, Ben Thanh Market ve Nguyen Hue akşam yürüyüşü bir güne sığar.
  • 2 gününüz varsa ikinci günü Chinatown, Jade Emperor Pagoda, Thao Dien veya Saigon Nehri akşam rotasına ayırın.
  • 3 gününüz varsa Cu Chi Tünelleri ya da Mekong Deltası eklemek en doğru hamle. Ben savaş tarihi ilgisi olanlara Cu Chi’yi, daha yavaş ve su yolları üzerinden bir Vietnam görüntüsü isteyenlere Mekong’u öneririm.
  • 4 gün ve üzeri kalacaksanız şehir daha rahat açılır. Thao Dien kafeleri, yerel pazarlar, rooftop barlar, masaj molaları ve mahalle yürüyüşleri rotayı turistik listenin dışına çıkarır.

Ho Chi Minh City Nerede Kalınır?

İlk kez gidiyorsanız District 1 en pratik bölge. Hem müzeler, pazar, nehir hattı, kolonyal yapılar ve restoranlar yakın kalıyor hem de turların çoğu bu bölgeden rahat organize ediliyor. District 1’de yakın dönemde 4 yıldızlı oteller için çok değişken fiyatlar görmek mümkün; otel verilerinde bölgedeki seçenek sayısının yüksek olduğu ve fiyatların sezona göre ciddi oynadığı görülüyor.

Bölge Kime uygun? Artısı Dikkat edilmesi gereken Fiyat seviyesi
Ben Thanh çevresi İlk kez gelenler Pazara, müzelere ve yürüyüş rotalarına yakın Turistik fiyatlar ve yoğunluk Orta
Dong Khoi – Nguyen Hue Çiftler, kısa süreli konaklayanlar Şık oteller, nehir, restoran ve rooftop erişimi Daha pahalı Orta – rahat
Pham Ngu Lao – Bui Vien Ekonomik gezginler, gece hayatı isteyenler Hosteller, uygun oteller, gece hareketi Gürültü Ekonomik
District 3 Daha sakin merkez isteyenler Yerel hayatla merkezin dengesi iyi Bazı noktalara araç gerekir Orta
Thao Dien Uzun kalanlar, kafe ve butik sevenler Modern restoranlar, ferah mahalle hissi Klasik turistik merkeze uzak Orta – rahat

Ben kısa iş seyahati gibi 48 – 72 saatlik planda Dong Khoi ya da Ben Thanh çevresini seçerim. Uzun kalışta ise District 3 veya Thao Dien daha nefes aldırır.

Ho Chi Minh City Gezilecek Yerler

War Remnants Museum

Bu müze, Ho Chi Minh City’nin en sarsıcı duraklarından biri. Hafif bir gezi noktası değil; fotoğraflar, savaş belgeleri ve anlatım dili yoğun. Müze 07:30 – 17:30 arasında açık, gişe ve giriş 17:00’de kapanıyor. Yetişkin bileti 40.000 VND; bu da yaklaşık 72 TL’ye denk geliyor.

Ortalama 1,5 – 2 saat ayırmak iyi olur. Çocuklu aileler için bazı bölümlerin ağır gelebileceğini not etmek gerekir.

Independence Palace

Independence Palace, şehir merkezinde rota kurmayı kolaylaştıran yapılardan biri. Yetişkin için saray ve sergi birlikte 80.000 VND, yalnız saray girişi 40.000 VND; elektrikli araç turu ayrıca 25.000 VND. Ben burada en az 1 saat ayırırım, sıcak havada geniş bahçe ve iç mekan geçişleri iyi denge kurar.

Central Post Office ve Notre Dame Cathedral çevresi

Bu bölgeyi tek başına değil, yürüyüş parçası olarak görmek daha doğru. Central Post Office kısa ama fotojenik bir durak. Notre Dame çevresi restorasyon ve erişim durumuna göre değişebildiği için burada beklentiyi “uzun ziyaret” değil “bölge atmosferi” olarak kurmak daha mantıklı.

Ben Thanh Market

Ben Thanh, Ho Chi Minh City’nin turistik ama kaçırılmaması gereken pazar durağı. Hediyelik, kahve, kurutulmuş meyve, tekstil ve hızlı yemek için pratik. Ben burada ilk fiyatı kabul etmeyi önermem; pazarlık yaparken sakin kalmak, fiyatı gülerek yarıya yakın yerden açmak ve gerekirse yürümek işe yarıyor.

Nguyen Hue Walking Street

Akşam saatlerinde şehrin nabzını burada almak iyi fikir. Burası özellikle ilk gece için güvenli ve kolay bir başlangıç. Kafeler, ışıklar, sokak performansları ve nehir tarafına yürüyüşle günü yormadan bitirirsiniz.

Jade Emperor Pagoda

Merkez rotasına mistik bir mola eklemek isteyenler için güzel bir seçenek. Kısa ama atmosferik bir durak; omuzları kapatan, saygılı kıyafetle gitmek iyi olur.

Chinatown – Cho Lon

Daha yerel, daha karmaşık, daha pazar kokulu bir Ho Chi Minh City görmek isteyenleri Cho Lon’a gönderirim. Burada taksi veya Grab kullanmak yürüyüşten daha verimli olur. Özellikle Binh Tay Market çevresi, Ben Thanh’ın turistik düzeninden farklı bir pazar deneyimi verir.

Cu Chi Tünelleri

Cu Chi, şehir dışı yarım günlük ya da uzun yarım günlük rota. Resmi şehir turizm kaynağı, Cu Chi Tünelleri’ni şehrin öne çıkan tarihi yerlerinden biri olarak tanıtıyor; çocuklar, öğrenciler ve belirli gruplar için indirim veya ücretsiz giriş uygulamaları bulunabiliyor.

Klostrofobisi olanlara temkinli yaklaşmalarını öneririm. Tünelin içine girmek zorunlu değil; alanı gezip savaş dönemi yaşam biçimini anlamak bile yeterli.

Ho Chi Minh City İçin 1, 2 ve 3 Günlük Gezi Rotası

1 Günlük Rota

  • Sabah: War Remnants Museum ile başlayın. Müze yoğun olduğu için erken saat daha iyi.
  • Öğle: Independence Palace’a geçin. Bilet için 40.000 – 80.000 VND bütçe ayırın.
  • Öğleden sonra: Central Post Office, Notre Dame çevresi ve Book Street.
  • Akşam: Ben Thanh Market çevresinde yemek, ardından Nguyen Hue Walking Street.

2 Günlük Rota

  • 1.gün: Klasik merkez rotası.
  • 2.gün sabah: Jade Emperor Pagoda ve District 3 sokakları.
  • 2.gün öğle: Cho Lon ve Binh Tay Market.
  • 2.gün akşam: Saigon Nehri, rooftop bar veya Nguyen Hue çevresi.

3 Günlük Rota

  • 1.gün: Müze, saray, pazar, Nguyen Hue.
  • 2.gün: Cho Lon, Jade Emperor Pagoda, Thao Dien kafeleri.
  • 3.gün: Cu Chi Tünelleri veya Mekong Deltası.

Ben ilk kez gidenlere Cu Chi’yi daha anlamlı bulurum; Vietnam gezisini güneye doğru büyütüyorsanız Mekong Deltası ayrıca planlanabilir.

Ho Chi Minh City Ne Yenir?

Ho Chi Minh City’de yemek, gezi planının yan konusu değil ana karakteri. Ben burada öğünleri “restoran rezervasyonu” gibi değil, günün yürüyüş ritmine bağlamayı severim.

  • Phở, sabah için çok iyi gider. Güney Vietnam’da daha tatlımsı, bol otlu, limonlu ve soslu servislerle karşılaşabilirsiniz.
  • Bánh mì, hızlı öğle kurtarıcısı. İyi bir sandviç için kalabalık, hızlı dönen tezgah ve taze ekmek üçlüsüne bakarım.
  • Cơm tấm, kırık pirinç üzerine ızgara et, yumurta ve turşumsu garnitürlerle gelen doyurucu bir tabak. Gün içinde uzun yürüyüş yapacaksanız iyi yakıt.
  • Bún thịt nướng, pirinç eriştesi, ızgara et, taze otlar ve sosla daha ferah bir öğün.
  • Gỏi cuốn, taze spring roll; sıcak havada hafif yemek isteyenlere iyi gelir.
  • Cà phê sữa đá, yoğunlaştırılmış sütlü buzlu Vietnam kahvesi. İstanbul’daki üçüncü dalga kahve alışkanlığıyla gitmiş biri için tatlı ve sert gelir ama şehirde ritmi yakalatan içeceklerden biri bu.

2026 fiyat hissiyatı şöyle: yerel bir öğünde 55.000 VND civarı makul bir referans; daha yerel tezgahlarda banh mi veya sokak kahvesi daha aşağı inebilir, turistik kafelerde kahve ve tatlı toplamı çok daha yukarı çıkabilir. Güncel şehir maliyet verilerinde ucuz restoran öğünü için 55.000 VND ortalama görülüyor.

Ho Chi Minh City Nerede Yenir? Mekan Önerileri

Bánh Mì Huỳnh Hoa

  • Bölge: District 1
  • Ne denenir: Klasik bol dolgulu bánh mì
  • Fiyat seviyesi: Sokak yemeğine göre orta, turiste göre hâlâ uygun
  • En iyi zaman: Öğle öncesi veya akşamüstü
  • Pratik not: Kuyruk olabilir; hızlı servis ritmine ayak uydurmak gerekir.

Cơm Tấm Ba Ghiền

  • Bölge: Phu Nhuan tarafı
  • Ne denenir: Izgara domuzlu cơm tấm
  • Fiyat seviyesi: Yerel restoran seviyesi
  • En iyi zaman: Öğle
  • Pratik not: Merkezden Grab ile gitmek daha rahat.

Phở Phượng

  • Bölge: District 1 çevresi
  • Ne denenir: Etli phở
  • Fiyat seviyesi: Orta
  • En iyi zaman: Sabah veya erken öğle
  • Pratik not: Sıcak havada ağır gelmemesi için küçük porsiyonla başlamak iyi fikir.

Cục Gạch Quán

  • Bölge: Tan Dinh, District 1
  • Ne denenir: Ev yemeği tarzı Vietnam tabakları
  • Fiyat seviyesi: Orta – rahat
  • En iyi zaman: Akşam
  • Pratik not: Michelin rehberinde de yer alan, bahçeli ve daha sakin yemek isteyenlere uygun bir adres.

Ănăn Saigon

  • Bölge: District 1
  • Ne denenir: Modern Vietnam mutfağı
  • Fiyat seviyesi: Rahat – lüks
  • En iyi zaman: Akşam
  • Pratik not: Klasik sokak yemeği değil, yaratıcı mutfak deneyimi arayanlara uygun. Michelin rehberi restoranın District 1’de, Ton That Dam Street üzerinde olduğunu belirtiyor.

Ho Chi Minh City Ne Alınır?

Ben Vietnam’dan dönerken valizde en mantıklı ürünün kahve olduğunu düşünürüm. Robusta çekirdekleri, phin filtre, yoğunlaştırılmış sütle yapılan kahve kültürü evde de sürdürülebilir.

Alınabilecekler:

Ürün Kim için uygun? Nereden bakılır? Not
Vietnam kahvesi Kahve sevenler Ben Thanh, marketler, kahve dükkanları Paketli ve tarihli ürün alın
Phin filtre Evde Vietnam kahvesi yapmak isteyenler Pazar ve kahveciler Hafif, ucuz, taşınması kolay
Kurutulmuş mango Atıştırmalık sevenler Marketler Kapalı paket tercih edin
İpek eşarp Hediye Butikler, pazarlar Kalite farkı büyük
Seramik ve lake ürünler Dekor sevenler Butikler Bavulda kırılmaya dikkat
Baharat ve sos Yemek meraklıları Marketler Sıvı ürünlerde uçuş kurallarını kontrol edin

Ben Thanh’ta alışveriş yaparken “ilk fiyat turistik fiyattır” diye düşünmek iyi olur. AVM ve marketlerde fiyat sabit, pazarda pazarlık normal.

Ho Chi Minh City Ne Yapılır?

  • Ho Chi Minh City’de yapılacak en iyi şeylerden biri sabah erken yürüyüş. Trafik henüz tam sertleşmeden District 1 sokaklarında kahve ve pazar kokusunu almak güzel.
  • Bir öğleden sonrayı Thao Dien’e ayırabilirsiniz. Daha modern kafeler, butik mağazalar ve yabancıların yoğun yaşadığı mahalle atmosferi var.
  • Akşam Saigon Nehri çevresinde yürüyüş ya da rooftop bar iyi fikir. Ben şehirde ilk akşamı gece kulübüyle değil, ışıklar ve nehir manzarasıyla açmayı daha doğru bulurum.
  • Masaj ve spa da HCMC planına yakışıyor. Fiyat aralığı işletmeye göre çok değişiyor; turistik merkezlerde hijyen, yorum ve rezervasyon saatine bakarak seçim yapmak daha güvenli.

Ho Chi Minh City Gece Hayatı

Gece hayatı için üç farklı rota var. Bui Vien daha gürültülü, genç ve turistik. Nguyen Hue çevresi daha düzenli, yürüyüş ve rooftop ağırlıklı. Thao Dien ise kokteyl bar, restoran ve daha sakin gece isteyenlere uygun.

Bui Vien’e gidecekseniz telefonu masada bırakmamak, çantayı sandalyenin arkasına asmamak ve taksi dönüşünü uygulama üzerinden çağırmak iyi olur. Çok kalabalık ve yüksek sesli olduğu için herkese göre değil.

Rooftop barlarda fiyatlar sokak yemeği standartlarına göre yüksek. Bir kokteyl için 180.000 – 350.000 VND bandı şaşırtıcı olmaz. Ben burada tek içki ve manzara mantığıyla ilerlerim.

Ho Chi Minh City Festival ve Etkinlikler

Vietnam takviminde Tet, yani Vietnam Yeni Yılı, seyahati en çok etkileyen dönemlerden biri. Şehir süslenir, atmosfer güzelleşir ama bazı işletmeler kapanabilir, ulaşım ve otel fiyatları hareketlenebilir.

Nisan sonu ve mayıs başı çevresinde tarihsel anma ve resmi etkinlik dönemleri yoğunlaşabilir. Bu tarihlerde müze ve kamusal alanlarda kalabalık artabilir.

Festival döneminde oteli son dakikaya bırakmamak gerekir. Ho Chi Minh City ucuz bir şehir gibi görünse de iyi konumdaki temiz oteller özel dönemlerde hızlı dolar.

Ho Chi Minh City Tatil Günleri ve Kapanışlar

Müzelerde kapanış düzeni mekana göre değişiyor. War Remnants Museum her gün, resmi tatiller ve Tet dahil 07:30 – 17:30 çalışıyor; giriş 17:00’de kapanıyor.

Independence Palace da haftanın her günü 07:00 – 18:00 açık; bilet satış saatleri giriş kapısına göre değişiyor.

Tet döneminde küçük restoran, pazar tezgahı ve aile işletmelerinde kapanışlar daha belirgin olur. Böyle bir döneme denk gelirseniz otelin kahvaltısını, yakın açık restoranları ve ilk gün nakit ihtiyacını önceden düşünmek iyi olur.

Ho Chi Minh City Gezi Bütçesi ve Güncel Fiyatlar

Aşağıdaki bütçeyi tek kişi, merkezde gezen, aşırı lükse kaçmayan bir gezgin için düşünmek daha doğru olur.

Harcama kalemi Ekonomik Orta seviye Rahat/lüks Not
Yerel öğün 40.000 – 70.000 VND 80.000 – 180.000 VND 250.000 VND ve üzeri Ucuz restoran ortalaması 55.000 VND civarı
Kahve 20.000 – 45.000 VND 50.000 – 90.000 VND 100.000 VND ve üzeri Sokak kahvesi ile konsept kafe farkı büyük
War Remnants Museum 40.000 VND 40.000 VND 40.000 VND Yetişkin bilet yaklaşık 72 TL
Independence Palace 40.000 VND 80.000 VND 105.000 VND combo 80.000 VND yaklaşık 143 TL
Metro 6.000 – 20.000 VND 40.000 VND günlük 90.000 VND 3 günlük Metro Line 1 için
Otobüs 2026’da destekli şehir içi hatlarda ücretsiz Ücretsiz Ücretsiz Bazı servis ve tur hatları hariç
Grab kısa mesafe 50.000 – 120.000 VND 120.000 – 220.000 VND Daha uzun mesafede artar Trafik ve saat etkiler
Konaklama 20 – 45 USD 50 – 100 USD 120 USD ve üzeri District 1’de sezon etkisi yüksek

Ben günlük harcamayı hesaplarken çantamda hep 500.000 VND’lik küçük bir “gün içi zarfı” tutarım. Kahve, pazar, kısa ulaşım ve bir öğün için yeterli olur; daha büyük ödemeleri kartla veya otel üzerinden yaparım.

Ho Chi Minh City Gezi Haritası

Ho Chi Minh City Gezisinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Trafik ilk gün göz korkutur. Karşıdan karşıya geçerken ani koşmak yerine sabit ritimle yürümek daha güvenli; motosikletler sizin hareketinizi buna göre okur.
  • Telefonu yol kenarında tek elle tutarak haritaya bakmayın. Özellikle yoğun caddelerde telefonu iç tarafta kullanmak daha güvenli.
  • Nakit küçük banknotla taşınmalı. 500.000 VND’lik büyük banknotu sokak tezgahında bozmak her zaman kolay olmayabilir.
  • Sokak yemeğinde kalabalık ve hızlı dönen tezgah seçin. Uzun süre beklemiş, açıkta kalmış ürünlerden uzak durmak iyi olur.
  • Tapınak ve dini alanlarda omuzları ve dizleri kapatan kıyafet daha saygılıdır.
  • Yağışlı sezonda sandalet veya çabuk kuruyan ayakkabı işe yarar. İstanbul’dan alışık olduğumuz yağmur burada farklı; kısa ama çok güçlü gelebiliyor.

Ho Chi Minh City, düzenli ve sakin şehir sevenlere ilk anda fazla gelebilir; ama doğru bölge seçimi, iyi saat planı ve gerçekçi bütçeyle çok keyifli bir Güneydoğu Asya başlangıcıdır. İlk kez gidenler için 3 gün ideal. District 1’de kalıp ilk günü müzeler ve klasik merkezle, ikinci günü pazarlar ve mahallelerle, üçüncü günü Cu Chi veya Mekong’la tamamlamak en dengeli rota olur. Yemek fiyatları hâlâ ulaşılabilir, ulaşım seçenekleri gelişiyor, şehir ise bütün karmaşasına rağmen insana canlı bir tempo veriyor.

Bir Yorum Yazın

Ziyaretçi Yorumları - 0 Yorum

Henüz yorum yapılmamış.